Hai nhà "Kiều học" đưa nhau... ra tòa!

Một nhà nghiên cứu Truyện Kiều, ông Nguyễn Quảng Tuân, đâm đơn kiện một nhà "Kiều học" khác là ông Đào Thái Tôn (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) vì đã tự ý lấy toàn văn 4 tác phẩm của ông để in trong cuốn "Văn bản truyện Kiều - Nghiên cứu và Thảo luận".

Bìa cuốn sách có in 4 bài viết của nhà nghiên cứu Nguyễn Quảng Tuân.

Vụ tố cáo vi phạm bản quyền này được Tòa án nhân dân TP.Hà Nội xét xử sơ thẩm hôm 25/12, nhưng tranh cãi đến cuối ngày vẫn chưa thể đưa ra phán quyết.

Cuốn sách đang được nói tới của tác giả Đào Thái Tôn tập hợp 10 bài viết rải rác trong vòng 3 năm của các nhà nghiên cứu Hoàng Xuân Hãn, Đào Thái Tôn và Nguyễn Quảng Tuân, dựng lại một cuộc tranh luận kịch liệt về vấn đề văn bản học Truyện Kiều.

Sách được NXB Hội Nhà văn in năm 2001 và Sở Văn hóa Thông tin Hà Tĩnh tái bản năm 2003.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Quảng Tuân vắng mặt tại phiên tòa sáng 25/12.

Luật sư của ông, TS.Cù Huy Hà Vũ, cho rằng: ông Đào Thái Tôn in lại 4 bài viết đã công bố của ông Nguyễn Quảng Tuân mà không hề xin phép và không trả nhuận bút. Ông Tôn đã xâm phạm quyền tác giả.

Điều rắc rối ở chỗ, phía ông Đào Thái Tôn lý luận rằng, các bài viết của ông Tuân trên thực tế được sử dụng trong sách với tư cách là các trích dẫn.

"Tôi trích dẫn toàn văn các bài viết của Nguyễn Quảng Tuân để chỉ ra sự yếu kém và sự hiểu sai lệch của ông ta về văn bản Truyện Kiều. Tôi lấy tác phẩm của ông ta ra với mục đích phê bình, chứ không phải tập hợp chúng lại để làm sách mà bán!" - ông Đào Thái Tôn nói.

Trong cuốn "Văn bản Truyện Kiều...", các bài viết của Nguyễn Quảng Tuân được đề nguyên tên, không sửa chữa một chữ, và ghi rõ tên tác giả, đã in ở đâu, ngày nào... Có điều, dưới mỗi trang đều có phần "bình chú". Tổng cộng có 82 mục "bình chú", nhằm vạch ra những điểm không trung thực hoặc non kém của ông Tuân về chuyên môn.

Theo ông Tôn, ông chỉ sử dụng tư liệu của ông Tuân làm "chất liệu để dựng lại một cuộc tranh luận, như dựng hiện trường chính xác của một vụ án", giúp người đọc nắm được vấn đề.

Nhà nghiên cứu Đào Thái Tôn.

"Trích dẫn" hay vi phạm bản quyền?

Trên cơ sở cho rằng mình chỉ trích dẫn, phía ông Đào Thái Tôn viện dẫn Điều 760 và 761 Bộ Luật Dân sự năm 1995 và NĐ76/CP ngày 29/11/1996 của Chính phủ hướng dẫn thi hành quy định quyền tác giả trong Bộ luật Dân sự. Theo đó, ông có quyền trích dẫn tác phẩm mà không phải xin phép, không cần trả tiền bản quyền.

Có 2 câu hỏi đặt ra. Một là, như thế nào gọi là trích dẫn? Lấy toàn văn tác phẩm thì có gọi là trích dẫn không? Phía ông Cù Huy Hà Vũ cho rằng, trích dẫn nghĩa là chỉ lấy một câu, một vài câu hoặc một đoạn.

Vấn đề khúc mắc thứ hai, vụ việc này sẽ được xử theo luật hiện hành hay theo Luật Dân sự 1995? Luật sư của Đào Thái Tôn dẫn ra một điều khoản trong Nghị định 100/CP - 9/2006 Hướng dẫn thi hành Luật sở hữu trí tuệ. Đó là: mọi hành vi vi phạm trước ngày Luật sở hữu trí tuệ có hiệu lực sẽ được xử theo bộ luật lưu hành vào thời điểm xảy ra việc vi phạm.

Điều đáng nói là Cục Bản quyền tác giả Văn học Nghệ thuật khi được hỏi ý kiến, đã nhận định: việc làm của ông Đào Thái Tôn là vi phạm quyền tác giả chứ không được coi là trích dẫn hợp lý.

TS. Cù Huy Hà Vũ, Luật sư của nhà nghiên cứu Nguyễn Quảng Tuân.

Đòi bồi thường 75 triệu đồng!

Số tiền bồi thường thiệt hại mà nguyên đơn yêu cầu là 75 triệu đồng. Trong đó, 50 triệu đồng là khoản tiền ông Tuân bỏ ra để thuê bào chữa của TS.Cù Huy Hà Vũ; số còn lại để bồi thường do bị xâm phạm quyền tác giả và thiệt hại tinh thần.

Tuy nhiên, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội đã tham khảo ý kiến Hội Luật sư Hà Nội, thấy rằng quy định thù lao cho luật sư với án dân sự căn cứ trên thỏa thuận trực tiếp giữa luật sư và thân chủ, song thường là 3-10 triệu đồng tùy theo mức độ phức tạp của vụ án.

Ngoài vấn đề bản quyền, hai bên còn kiện lẫn nhau về tội vu khống. Trước hết, ông Nguyễn Quảng Tuân kiện ông Tôn đã vu khống ông 3 việc: chụp giật bản nôm quyển Kim Vân Kiều truyện, làm giả tờ bìa quyển Đoạn trường Tân thanh, chiếm đọat bản Liễu Văn Đường từ một học trò của ông Tôn.

Trước phiên tòa hôm 25/12, ông Tuân xin rút phần kiện này. Đến lượt mình, ông Đào Thái Tôn kiện lại ông Tuân đã vu khống cho ông... tội vu khống (!).

Ông Tôn cũng đòi bồi thường số tiền 75 triệu đồng cho những tổn thất về danh dự, nhân phẩm mà ông đã phải chịu vì hành động phát tán đơn tố cáo của ông Tuân.

Hai nhà "Kiều học", cùng chung niềm say mê suốt đời với nàng Kiều, để rồi gây ra những cuộc "khẩu chiến" không đội trời chung và cao trào là "cuộc chiến" trên công đường! Hỡi ôi, Thúy Kiều, nàng có biết rằng, "tam bách dư niên hậu", người ta vẫn "đánh nhau" vì nàng?!

Ngày mai Tòa án nhân dân TP. Hà Nội sẽ đưa ra phán quyết về vụ việc.

Diễm Huyền