Trình diễn hai điệu múa cổ tại chùa Yên Tử.

Điệu múa Bài Bông trong nghệ thuật ca trù được phục dựng lại sau một thời gian có nguy cơ thất truyền và điệu múa Lục cúng hoa đăng trong văn hóa cung đình Huế đã chính thức ra mắt công chúng tại chùa Trình (Yên Tử), Quảng Ninh, nhân dịp giỗ sư tổ Trúc Lâm, Trần Nhân Tông đêm hôm qua - 9/12.

Lục cúng hoa đăng ra Bắc

Lục Cúng Hoa Đăng là một loại hình nghệ thuật truyền thống của văn hóa Phật giáo và Nhã nhạc cung đình Huế. Nội dung cụ thể và sinh động của nó được truyền đạt trọn vẹn qua sự trình diễn trong một môi trường cụ thể, phù hợp.

Lục Cúng Hoa Đăng của nhã nhạc cung đình Huế hiện chỉ có 6 khúc hát: Đăng Hoa, Hương Phù, Hoa Quả, Trí Đăng, Phật Diện, Khể Thủ và Tam Tự Quy. Biểu trưng của 6 khúc hát là 6 lễ phẩm: hoa, hương, đăng, trà, quả, nhạc. Trong quá trình tiếp nhận có thêm bớt, về sau bổ sung thêm bài La Liệt.

Để đưa Lục cúng hoa đăng vào lễ hội Yên Tử cần rất nhiều thời gian, tiền của và tâm huyết.

Lục Cúng Hoa Đăng của Phật giáo bao gồm 3 nội dung chính: phần triệu thỉnh Tiên đồng, Thổ địa và chư Tiên - phần hành đàn Song Lục và chồng bình -  phần kết chữ và tự quy hồi đàn.

Nhằm gìn giữ nét văn hóa này và biểu diễn phục vụ lễ hội, trụ trì chùa Yên Tử đã cử một đội vũ sinh vào Huế để xin lại điệu múa này. Điệu múa đã được nghệ sỹ ca Huế Thanh Tâm và các diễn viên thuộc Nhà hát ca kịch Huế phục dựng giống nguyên bản.

Múa Bài Bông ra mắt

Múa Bài Bông trong dân gian còn có một tên gọi khác là Bắt Bài Bông, là một điệu múa nằm trong hệ thống các bản múa của nghệ thuật Ca trù (Gồm múa Bỏ bộ, múa Tứ Linh, múa Bài Bông). Theo truyền thuyết và các nghiên cứu gần đây, điệu múa này xuất hiện từ thời Trần.

Múa Bài Bông thường được sử dụng trong các dịp đại lễ của giáo phường như: ngày giỗ tổ Ca trù vào tháng 3 và tháng 11 âm lịch. Bên cạnh đó, trong không gian Cửa quyền tức là  hát tại các dinh quan, đám khao vọng chúc thọ lớn, điệu múa này cũng được sử dụng. Những nghệ nhân Ca trù vẫn coi múa Bài Bông như một điệu dùng để múa chầu, múa ngự.

Suốt 6 tháng chuẩn bị cho một ngày ra mắt múa Bài Bông.

Sau một thời gian múa Bài Bông có nguy cơ thất truyền, một số nhà nghiên cứu đã tìm cách phục dựng lại. Tuy nhiên, do không có nhiều tài liệu và thực tế chứng kiến nên việc phục dựng ít nhiều thiếu tính xác thực về chi tiết điệu múa . Nghệ sĩ Phó Thị Kim Đức được cha từng là Quản giáo Giáo phường ca trù Khâm Thiên là cụ Phó Đình Ổn dạy lại điệu múa. Năm 1945, bà đã từng biểu diễn Bài Bông tại nhà đấu xảo Hà Nội cùng nghệ nhân Quách Thị Hồ để quyên góp tiền cho Tuần lễ vàng. Bà đã lật lại trí nhớ, rồi truyền dạy lại cho một nhóm các bạn trẻ điệu múa này.

Trong 6 tháng vừa luyện tập, vừa may trang phục, điệu múa này đã chính thức ra mắt tại Yên Tử như một sự trở về cội nguồn. Đây là một trong những hoạt động tự thân của CLB ca trù Tràng An với sự giúp đỡ của chùa Yên Tử và nhiều người yêu mến môn nghệ thuật ca trù.

Hy vọng văn hóa truyền thống sẽ có cơ hội được bảo tồn, gìn giữ và giới thiệu với bạn bè thế giới thông qua những hoạt động như thế.

Bài: Đào Gia Long;  Ảnh: Quang Hưng

VTC News xin giới thiệu những hình ảnh ghi được vào đêm ra mắt hai điệu múa này tại Yên Tử:

 

Chuẩn bị hoa đăng

Vũ sinh cùng nhau trang điểm Tập luyện trước đêm diễn chính thức tại chùa Yên Hoa (Yên Tử) Múa Lục cúng hoa đăng Múa Lục cúng hoa đăng tại sân chùa Trình