Khi con rối được thổi hồn

Liên hoan Múa rối quốc tế lần thứ nhất đã đi được hơn nửa chặng đường. Còn sớm để nói về tác phẩm xuất sắc nhất, nhưng đã có thể nhìn thấy những “ánh vàng”. Điều kỳ diệu đã xảy ra khi người nghệ sỹ thổi hồn vào con rối.

Đơn giản mà hiệu quả

Vở rối bàn Mở đầu của sự sợ hãi của Đoàn Morpheus Teatro 12 (Brazin) diễn ra tối 19/2 cho thấy những “ánh vàng”. Vở diễn hoàn chinh phục người xem.

Con rối mê đắm trong men say tình yêu.

Đơn giản đến mức đơn điệu là cảm giác đầu tiên khi khán giả được dẫn dắt vào vở diễn. Chỉ một người điều khiển với duy nhất một con rối. Đạo cụ cực kỳ đơn giản. Người điều khiển con rối lần giở những trang sách rồi châm lên ngọn nến leo lét trên bàn. Ở đó, con rối nằm sõng sượt, uể oải… Rồi con rối cựa quậy. Nó đã được đánh thức để cùng người điều khiển bước vào thế giới của những trang sách và bắt đầu hành trình giác ngộ và khám phá chính bản thân mình.

Cả điệu gãi chân sột soạt, động tác nhón chân, nghiêng mình hay cái dụi đầu đáng yêu. Mạnh mẽ hơn là cơn giận giữ muốn phá tung tất cả. Bùng nổ ở nụ hôn cuồng nhiệt mê say của tình yêu… Con rối dưới tay người điều khiển bỗng trở nên mềm mại, uyển chuyển trong từng động tác, từng vận động nhỏ ở những bộ phận thân thể… khiến người xem không thể không thốt lên trầm trồ thán phục!

Điểm đáng chú ý khác nữa chính ở mối giao hoà giữa người và rối. Người điều khiển đau với nỗi đau của rối và vui với niềm vui của rối. Không hề có một lời thoại nào mà chỉ chỉ là những tiếng kêu khe khẽ của người điều khiển để bày tỏ tình cảm, cùng với âm nhạc, ánh sáng hợp lý và hơn cả là khuôn mặt đầy biểu cảm của người điều khiển theo những cung bậc tình cảm của nhân vật rối dưới đôi tay tài hoa khéo léo.

Đôi tay ấy nâng niu và ôm ấp con rối, “đối thoại” bình đẳng với nó. Và hơn cả là sự sẻ chia và đồng cảm giữa người diễn rối và con rối.

Khán giả dành những tràng vỗ tay hân hoan mỗi khi con rối làm được những điều kỳ diệu. Nhưng có lẽ điều khiến khán giả mê đắm hơn cả là con rối đã khiến con tim họ thổn thức. Con rối vô tri vô giác đã được thổi hồn để sống trong lòng người xem như thế…

Những giọt mồ hôi của người điều khiển rối đã chảy xuống con rối. Dường như đôi mắt anh cũng ngấn lệ. Chắc anh phải yêu lắm nhân vật của mình. Con rối trong tay anh như một đứa trẻ thơ, nhỏ nhắn và đáng yêu đến tội nghiệp.

Người nghệ sỹ ấy xứng đáng được gọi là người mang đến linh hồn cho những con rối.

Con rối nhận ra sự thật trớ trêu người yêu chỉ là sự sắp đặt của người điều khiển.

Xem người, ngẫm ta

Ông Vương Duy Biên, Chủ tịch Liên chi hội Múa rối Việt Nam, Giám đốc NH Múa rối TƯ lạc quan mà rằng, chất lượng múa rối VN không thua kém các vở của quốc tế. Tuy nhiên, không khó nhận ra nhiều vở diễn của VN còn yếu về tính tư tưởng, không tạo thành tác phẩm hoàn chỉnh với cốt truyện có mâu thuẫn, xung đột, nhân vật có số phận…

Đa số các vở của VN chỉ là sự lắp ghép các trò rối với nhau để minh hoạ cho một ý đồ. Con rối chưa thực sự được “giải phóng” để trở thành nhân vật độc lập trên sân khấu mà còn phụ thuộc nhiều vào “phát ngôn” của người điều khiển. Vở Loa thành có vẻ khá hơn cả nhưng sự kết hợp giữa rối người và rối que chưa nhuần nhuyễn, âm nhạc sử dụng chưa hài hoà… nên xét toàn cục thì vẫn còn… xa mới theo kịp một số vở của nước bạn.

Hoàng Yên