Ngày thơ Việt Nam 2008: Khi trình diễn chỉ là chắp vá

Nhà thơ "lão tướng" Dương Tường trong màn trình diễn cùng hai nhà thơ nữ trẻ Dạ Thảo Phương và Phan Huyền Thư - Ảnh: Dương Bình Nguyên

“Thơ trẻ sao nhiều người đầu bạc…?”

Không cần bàn thêm về diễn biến trên sân Thái Miếu - sân của người già, gặp nhau tay bắt mặt mừng, run run chia nhau câu thơ, tặng nhau chữ ký trên tập mới, để rầu rầu tưởng niệm về người bạn đã đi trước một bước. Và thế giới ấy, dẫu bị gọi là cổ điển, hình thức, hay nhàm chán với màn rước thơ, thả thơ, đối thơ… thì nó vẫn viên mãn và ấm áp giữa những nụ cười đầy tuổi tác.

Ngược lại với điều đó, sân thơ trẻ, với những đổi mới, cách tân, hứa hẹn và sự chuẩn bị công phu, lại khiến không ít người phải rầu rĩ thốt lên: “Thơ trẻ sao toàn người đầu bạc?”

Hiển nhiên câu nói này không ám chỉ hai "lão tướng" Hoàng Hưng, Dương Tường xuất hiện trên “chiếu trẻ”, mà vì thiếu vắng bóng dáng khán giả trẻ. Quanh đi quẩn lại, chỉ thấy những bạn bè của các thi nhân, lác đác học viên khoa Sáng tác, lý luận và phê bình trường ĐH Văn Hoá, dăm ba nhóm yêu thơ văn trên các forum, diễn đàn mạng, còn lại là người bên “sân già” chuyển sang.

Khán giả của Thơ - Ảnh: Dương Bình Nguyên

Năm ngoái, từng có một thầy giáo dạy văn cấp III dắt nguyên cả lớp của mình đi dự Ngày thơ, hướng dẫn, chỉ bảo các em nhận mặt từng nhà thơ. Hay những tốp sinh viên trường tổng hợp, sư phạm… năm nay cũng tuyệt không thấy bóng. Có rất nhiều lý do để dẫn đến tình trạng này, nhưng nhìn khung cảnh người đầu bạc thưởng thơ người đầu xanh mà thấy nao lòng.

Khi trình diễn chỉ là chắp vá…

Nếu như năm ngoái, màn đàn hát của Đại - Lâm - Linh được xem là ấn tượng và quái dị nhất chương trình, thì năm nay còn thêm nhiều màn giật mình, vàng thau lẫn lộn hơn nữa.

Trình diễn thơ với sự mới mẻ và tính đa dạng giữa các loại hình nghệ thuật của nó nhanh chóng được các nhà thơ trẻ tiên phong ứng dụng để tạo sự đổi mới cho chính mình và tăng sức hấp dẫn với công chúng. Thế nhưng, cái nắng bất ngờ quá sáng và quá ấm nóng giữa ngày rằm tháng giêng đã làm lộ ra không ít nhược điểm của thứ gọi là trình diễn thơ, nhất là những màn tương tác đầy chắp vá.

Nghệ sĩ Thanh Ngoan trên sân khấu Thơ trẻ - Ảnh: DBN

Khán giả được thưởng lãm chất giọng đến điều của đào lệch Thanh Ngoan. Tất yếu, tiết mục này biến thành màn trình diễn cá nhân từ chèo sang hát xẩm, còn thơ chẳng khác gì đã được phổ nhạc, chẳng tìm ra chỗ đứng cho cái gọi là tương tác.

 

Tiết mục của người trẻ nhất Hồ Huy Sơn cũng chỉ dừng lại ở mức minh họa thơ, với một người đọc và hai nghệ sĩ múa theo từng diễn biến, cung bậc tình cảm. Nguyễn Vĩnh Tiến vẫn tiếp tục tự tin với những đứa con tinh thần rất thích hợp cho phổ nhạc, nhưng màn hip hop minh hoạ cho anh không khỏi khiến công chúng giật mình, vì liệu loại nghệ thuật đường phố này có phải là một “minh - họa - ngược” cho thơ?

 

Nhóm thơ "Lá trầu" trình diễn - Ảnh: Thu Hương

Vi Thuỳ Linh vẫn đầy lửa, dài hơi và cá tính, nhưng dường như đã biến thành diễn viên sân khấu khi phối hợp với nghệ sĩ kịch câm Đào Kế Đoàn và Lê Tuấn Anh. Màn đọc thơ xen kẽ trình diễn của Đặng Hải Yến, Bùi Tuyết Mai, Tằng A Tài… xem ra vẫn thiếu thời gian luyện tập, hoặc chưa quen với việc đọc trên micro, nên tiết tấu, âm vực chưa thuyết phục nổi khán giả.

 

Dưới ánh sáng tự nhiên cùng cái sôi động ồn ã của ban ngày, việc không hài hòa được những ấn tượng thị giác và thính giác, cũng như không thể điều phối được ánh sáng, âm thanh, tác động tới cảm giác của khán thính giả đã phần nào hạn chế sự đa dạng, mới mẻ của nghệ thuật trình diễn thơ. Xem ra nếu muốn tổ chức một buổi trình diễn thơ thành công, BTC nên tính đến đặc thù riêng của loại hình này cả về thời gian và địa điểm.

 

Thả thơ trên sân Thái Miếu năm nào cũng thu hút đông nghẹt khán giả yêu thơ - Ảnh: Nguyễn Đình Toán.

Đầy một sân, người cứ đông và hoa cứ tươi. Ngày thơ khép lại, người thơ đã về, nắng vẫn còn vương vấn nơi cánh đào nở muộn. Vẫn biết, làm cái mới bao giờ cũng khó, làm mới thơ để níu giữ công chúng còn khó hơn. 

 

Lương Nguyên