Vĩnh biệt nhà văn Sơn Nam

Nhà văn Sơn Nam - cây bút vàng của Nam Bộ

Mỗi lần có khách đến thăm, ông bỏ hết sách báo xuống giường, vui vẻ kêu con cháu rót nước mời khách. Ông nói đủ chuyện, từ chuyện của mình đến chuyện khách và mở rộng ra chuyện xã hội. Những chuyện đang xảy ra ông đều hay biết nhờ mấy tờ báo hàng ngày vợ con mua để sẵn đầu giường. Các vấn đề thời sự xã hội được ông bình luận vừa sâu sắc, vừa hài hước. Dưới lăng kính của ông già ngoài 80 tuổi, chuyện xã hội vẫn là chuyện chung chứ không phải chuyện riêng của giới trẻ.

Ngoài biệt danh “ông già Nam bộ”, nhà văn Sơn Nam còn có biệt danh “ông già đi bộ”. Có lẽ trên đất nước Việt Nam này không có người nào đi bộ giỏi bằng ông. Đơn giản vì ông không hề biết đi xe đạp hay xe máy, có đi đâu thì gọi xe ôm, thỉnh thoảng có người quen tình nguyện đưa đi chở về. Có lẽ nhờ đi bộ mà ông cho ra đời nhiều tác phẩm hay. Dạo chơi - Tuổi già, Âm dương cách trở, Người Sài Gòn… ra đời từ những lần ông lang thang khắp nơi.

Ông là nhà văn của người nghèo, điều này có lẽ không sai. Trong tác phẩm của ông đều thấp thoáng bóng dáng của ông Tư xích lô, thằng Tám sửa xe, cô Hồng bán báo… Dưới ngòi bút của ông, cuộc mưu sinh của họ hiện ra một cách rõ nét, bận rộn kiếm sống, chật vật với đời nhưng giàu tình nghĩa. Gấp trang sách của Sơn Nam lại, người đọc cảm thấy trân trọng hơn cuộc sống hiện tại của mình.

Trong một lần lang thang đường phố Sài Gòn, ông đã bị một người chạy xe máy đâm vào. Người này bỏ trốn để mặc ông được người khác đưa vào bệnh viện. Nghe vợ con ông nguyền rủa người gây tai nạn, ông nhẹ nhàng bảo họ đừng có la lối nữa, tai nạn xảy ra là ngoài ý muốn. Nhiều người đến thăm, hỏi về người gây tai nạn, ông cười bảo: “Tội nghiệp cái thằng đụng nhằm ông già này, chắc nó cũng nghèo rớt mồng tơi”.

Cả đời viết văn không làm ông thong dong trong cuộc sống. Cơm áo gạo tiền đôi lúc ghì ông sát đất. Những ngày thấy ông đi ra từ các tòa soạn báo là biết ông vừa nhận tiền nhuận bút. Có hôm ông ngồi bần thần ở địa điểm quen thuộc là Phòng Truyền thống phường 7, quận Gò Vấp chờ người quen tới chở đi ra trung tâm Sài Gòn “đòi nợ” mấy tòa báo. Nhưng ngay sau đó là ông vui vẻ tiếp chuyện với người ngồi cạnh. Dù ruột gan có héo úa vì cuộc sống nhưng cách nói chuyện của ông luôn mang lại tiếng cười cho người tiếp xúc.

Từ ngày NXB Trẻ (tháng 3/2003) ký hợp đồng tác quyền mua toàn bộ “gia tài” của ông, “ông già Nam bộ” vui ra mặt. Trong một lần trò chuyện, ông thật tình cho biết rất vui vì toàn bộ tác phẩm của ông sẽ có “chủ” đàng hoàng. Sau này ông mất đi sẽ có NXB Trẻ đứng ra tập hợp, xuất bản và tái bản những “đứa con tinh thần” của ông.

Lần cuối cùng xuất hiện trước công chúng tại buổi khánh thành tượng đồng Lê Văn Duyệt (1/2008), ông vẫn còn tươi cười vẫy tay chào bạn bè, độc giả. Đi xe lăn do con gái đẩy, ông có vẻ mệt mỏi nhưng ánh mắt vẫn ánh lên niềm vui được gặp mặt nhiều người.

Những ngày qua, được đội ngũ y bác sĩ bệnh viện nhân dân Gia Định chăm sóc tận tình nhưng do tuổi già sức yếu cùng nhiều chứng bệnh hoành hành, ông đã vĩnh viễn ra đi, bỏ lại niềm day dứt của một người còn nặng nợ gia đình, nỗi niềm đau đáu về một cuốn sách còn dang dở trong ý tưởng... Xin vĩnh biệt nhà văn của xứ sở Nam bộ!

Thanh Phúc