Đầu tháng 10 vừa qua, 4 trong 5 tác phẩm của danh hoạ Bùi Xuân Phái do Sotheby’s rao bán - một hãng đấu giá lớn trên thế giới - bị phát hiện là tranh giả. Họa sỹ Bùi Thanh Phương, con trai ông Phái, đã gửi thư cho hãng đấu giá này...

Phản hồi duy nhất từ Sotheby’s là gỡ một vài bức tranh giả xuống. Sau đó, cuộc đấu giá vẫn được tiến hành. Họa sỹ Bùi Thanh Phương cho biết sẽ khởi kiện nếu sự việc không được giải quyết hợp lý.

Phóng viên: - Có phải mãi đến khi hãng đấu giá Sotheby's đăng tải tranh giả của cụ Phái và niêm yết giá thì anh mới biết đến tình trạng chép tranh của cụ và bán công khai?

Hoạ sĩ Bùi Thanh Phương: - Tôi có một người bạn là một nhà sưu tập tranh đã lần mò và biết được chuyện hãng Sotheby’s đấu giá tranh của cha tôi trên mạng. Mỗi lần có việc như vậy thì anh ấy đều thông báo cho tôi. Tất nhiên, thông báo luôn cả việc tụt hạng tranh của ông cụ trong các cuộc đấu giá. Ban đầu, thứ hạng của ông cụ rất cao nhưng càng về sau thì càng xuống hạng. Những người quan tâm đến cụ rất bức xúc. Và cuối cùng nguyên nhân là do khách hàng mất lòng tin khi biết những bức tranh đó là giả.

Một bức tranh giả của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái được đem ra đấu giá trong phiên đấu giá ngày 6/10 của Sotheby's.

Tôi lên tiếng về vụ này là rất cần thiết, những kẻ làm tranh giả không thể công khai thách thức như vậy. Những bức tranh đó được bán ra với lợi nhuận rất cao. Ở Việt Nam giỏi lắm cũng chỉ bán được vài chục đô la thì ở bên đó, bức Chèo được đấu giá và bán ra tới 106.000 đô la.

Đây là giá kỷ lục cho một bức tranh giả, xưa nay chưa từng có. Vài tháng Sotheby’s lại mang tranh ra bán một lần. Việc làm và bán tranh giả phải có một nhóm. Người vẽ phải truyền cho người khác để tạo thành dây. Vài năm gần đây, những người làm tranh giả luôn tìm cách đưa ra nước ngoài bán kiếm lời.

Tôi nghĩ việc tôi lên tiếng cũng giúp ích cho Sotheby’s vì nếu cứ tiếp tục tình trạng bán tranh giả như thế này thì hẳn là uy tín của họ sẽ giảm xuống.

- Sau sự lên tiếng của anh, hãng đấu giá Sotheby’s đã gỡ tranh của Bùi Xuân Phái xuống nhưng phiên đấu giá vẫn diễn ra. Từ đó đến nay, không có thêm một động tĩnh nào. Còn về phía anh, anh vẫn giữ ý định kiện?

- Sự im lặng của Sotheby’s khiến tôi hiểu như thế này: Họ đã có một quy ước với đối tác có nhu cầu đấu giá trên trang này là họ sẽ không chịu trách nhiệm về bản quyền hay những vấn đề liên quan đến tác phẩm. Nếu như vậy, cũng rất khó để quy trách nhiệm cho họ. Nhưng cũng không thể nói là không liên quan nếu như những khách hàng mua tranh phát hiện ra tranh giả họ sẽ mang đến đòi trả lại và kiện hãng này. Tôi cũng đang nghĩ cách tiếp tục đưa vấn đề này ra ánh sáng.

Hoạ sỹ Bùi Thanh Phương và đoàn làm phim về danh họa Bùi Xuân Phái (Ảnh: Blog Thanh Phương).

- Vậy, anh đã chuẩn bị những gì cho vụ kiện này?

- Tôi đang tìm hiểu tất cả những vấn đề liên quan đến vụ việc và sẽ bàn với luật sư để tìm hướng giải quyết. Tôi chỉ yên tâm khi mọi việc đã hòm hòm. Và tôi cũng nhắc lại rằng việc khởi kiện là chuyện vạn bất đắc dĩ phải làm mà thôi.

-  Anh tin vào thắng lợi của vụ kiện chứ?

- Tôi tin. Lẽ phải luôn và cần được bảo vệ. Tôi nghĩ không chỉ riêng tôi mà công chúng yêu tranh cũng rất bất bình về việc làm sai trái trên.

Đào Gia Long (thực hiện)