Đại biểu QH muốn "mở rộng Thủ đô" thuyết phục hơn

Thảo luận tại nghị trường sáng 19/5, đa số ý kiến của đại biểu nhất trí về chủ trương mở rộng địa giới thủ đô Hà Nội song vẫn còn không ít những băn khoăn lớn về phạm vi, quy mô, cách làm, lộ trình...

Cần thiết phải mở rộng Thủ đô

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hà (Hà Nội) cho rằng, trong tiến trình công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, vấn đề cơ cấu đô thị đã bộc lộ bất hợp lý.

Nhiều khu, cụm công nghiệp đã sản xuất từ thời bao cấp vẫn còn tồn tại, đan xen trong nội thành rất cần được di dời, sắp xếp lại. Hiện có khoảng 96.633 doanh nghiệp đóng trên địa bàn và giải quyết việc làm cho gần 1 triệu lao động.

Các khu công nghiệp, đô thị mới của các tỉnh giáp ranh với Hà Nội cũng phát triển rất nhanh nhưng thiếu quy hoạch, liên kết chung dẫn đến các cửa ngõ ra vào thủ đô ngày càng bị khép chặt và gây ách tắc giao thông, ô nhiễm môi trường.

ĐB Hồ Nghĩa Dũng: Cần quỹ đất cho quy hoạch giao thông của Hà Nội.

Ngoài ra, hệ thống cơ sở hạ tầng của ngành giáo dục và y tế đang hết sức “yếu kém” đã không đáp ứng yêu cầu và vai trò của ngành. Do vậy việc mở rộng địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội là cần thiết và là yêu cầu khách quan để có quỹ đất rộng hơn cho quy hoạch.

Dưới góc độ giao thông, đại biểu Hồ Nghĩa Dũng (Đắk Nông), Bộ trưởng Bộ GTVT, cho rằng phương án mở rộng địa giới Hà Nội “phương án tốt và có nhiều điều kiện thuận lợi để thực hiện được quy hoạch phát triển giao thông vận tải theo hướng hiện đại”.

Đại biểu này dẫn chứng rằng, tỷ lệ quỹ đất dành cho giao thông tại Hà Nội quá ít, chỉ khoảng 7%, bằng 20-30% so với các nước trong khu vực. Về mật độ diện tích dành cho giao thông tính theo đầu người cũng chỉ bằng 10% so với các nước. Số km đường giao thông trên 1.000 dân, trong khu vực khoảng 0,95 – 1 thì ở Hà Nội là 0,31, bằng 30% so với các nước. Số km đường giao thông trên 1km2 diện tích theo thông lệ khoảng 4,5-5 thì ở Hà Nội là 1,04, bằng khoảng 20% so với các nước.

Với hiện trạng giao thông như thế và kết hợp với tỷ lệ tăng dân số tự nhiên, cộng với tỷ lệ nhập cư vào Hà Nội đang tăng cao với tốc độ gia tăng phương tiện cá nhân trên 2 chỉ số hàng năm, với quỹ đất giao thông và địa giới hành chính hiện nay, rất khó để giải được bài toán giao thông đô thị một cách bền vững và lâu dài.

“Cho nên, nếu được điều chỉnh quy hoạch Hà Nội mở rộng sẽ có những yếu tố rất thuận lợi trong việc điều chỉnh quy hoạch phát triển giao thông đô thị Hà Nội”, ông Dũng nói.

Về vấn đề quốc phòng, an ninh đại biểu Lê Hữu Đức (Khánh Hoà) cho biết, việc mở rộng Hà Nội theo phương án Chính phủ trình đạt được nhiều thuận lợi hơn cho xây dựng và củng cố quốc phòng an ninh Thủ đô. Hà Nội mở rộng sẽ tạo ra khu vực phòng thủ có thiết diện rộng, chiều sâu lớn đủ điều kiện để bố trí các lực lượng quân binh chủng, bảo vệ cả vòng trong, vòng ngoài mọi tầng lớp cả mặt đất và trên không.

Mặt khác địa giới mở rộng về phía Tây sẽ ít bị chia cắt bởi sông Hồng, địa hình đa dạng gắn liền với địa hình dải đồi núi, có nhiều hang động các khu vực căn cứ cách mạng cũ là điều kiện thuận lợi để xây dựng các khu căn cứ chiến đấu, các khu vực sơ tán phòng tránh ngay từ thời bình và sẵn sàng chuyển sang thời chiến. Hạn chế những biến động lớn khi chiến tranh công nghệ cao xảy ra.

Không phải bằng từ ngữ của giấc mơ

Theo đại biểu Nguyễn Minh Thuyết  (Lạng Sơn), “dự án mở rộng Thủ đô mang tầm vóc lịch sử,  Quốc hội phải chịu trách nhiệm trước lịch sử về quyết định lần này của mình”. Vì vậy trước khi “bấm nút” thông qua chủ trương này thì cần phải thật thận trọng, cần cân nhắc kỹ lưỡng việc mở rộng địa giới thủ đô với qui mô về diện tích và dân số ở mức độ nào cho phù hợp.

Đại biểu Mã Điền Cư (Quảng Ngãi) băn khoăn: “Trong phương án Hà Nội mở rộng tôi nhận thấy tỷ trọng lao động nông nghiệp chiếm quá cao, Hà Nội hiện tại tỷ trọng lao động nông nghiệp còn chiếm tới 23%, còn phần mở rộng theo phương án này thì tỷ trọng lao động nông nghiệp hơn 80%. Với thực trạng này theo tôi Hà Nội mở rộng hướng tới mục tiêu xây dựng một Thủ đô như Tờ trình của Chính phủ quả thực đây là một thách thức vô cùng to lớn”.

Có cùng băn khoăn với đại biểu Cư, ông Nguyễn Ngọc Đào, đại biểu Hà Nội, cho biết, đề án của Chính phủ trình “hình như nó đồng nghĩa với khái niệm "dịch đô" nhiều hơn là khái niệm "dịch cư". Dời đô đã là hệ trọng rồi, dịch đô cũng hệ trọng, vì nó mang một tầm nhìn, một vai trò và ý nghĩa lịch sử rất lớn”.

Do vậy đại biểu Đào cho rằng Chính phủ cần thành lập ngay một Uỷ ban đặc trách trực thuộc Thủ tướng bàn về vấn đề lớn này. Trên cơ sở đó Chính phủ sẽ có một tờ trình hợp lý và chặt chẽ hơn về mặt khoa học, “được ý Đảng, lòng dân”.

“Chúng ta không lo muộn trình Quốc hội. Tôi cho rằng kỳ họp thứ 4 (cuối năm 2008) chúng ta sẽ quyết định điều này”, ông Đào đề xuất.

Về một số ý kiến cho rằng Quốc hội nên thông qua chủ trương mở rộng Hà Nội tại kỳ họp này đồng thời giao Chính phủ thực hiện lên phương án chi tiết, cụ thể hơn, đại biểu Thuyết cảnh báo rằng, “kiểu vừa chạy, vừa xếp hàng như thế thì nó dẫn đến hậu quả không tốt”.

“Vấn đề mở địa giới với vấn đề quy hoạch thì ta làm thế nào? Mở địa giới rồi mới quy hoạch thì có hiệu quả hay quy hoạch rồi mới mở địa giới thì có hiệu quả? Vấn đề đó cần phải làm rõ”, đại biểu Đặng Như Lợi (Cà Mau) đặt câu hỏi.

Theo đại biểu này thì “vì sao phát triển thủ đô Hà Nội, nằm trong phân bổ của tổng thể chung và phát triển kinh tế trọng điểm phía Bắc mà Hà Nội phải mở rộng để sản xuất từ cái đinh, cái bát, thìa, con gà đến mớ rau trong phát triển kinh tế và từ sơ cấp đến cao cấp trong giáo dục nghề nghiệp, nghiên cứu khoa học... Sao Thủ đô không phải là loại hình đa chức năng với các lĩnh vực ở trình độ cao theo đúng nghĩa trung tâm chứ không phải là tầm trung”.

Ngoài ra, đại biểu Lợi cũng dẫn chứng về các bài học và kinh nghiệm về nhiều lần nhập, tách trước của Hà Nội đã làm xáo động và tốn kém biết bao bởi quy hoạch chưa chín, thiếu tầm nhìn, thiếu tính toán suy xét chi tiết.

“Quy hoạch Thủ đô mở rộng không phải bằng từ ngữ của một giấc mơ, mà phải bằng luận cứ khoa học thực tế và cụ thể với các điều kiện đảm bảo thực hiện có hiệu quả, không thể giữ mãi bài ca "bảo đảm nguồn tài chính là đổi đất lấy hạ tầng" với bao nhiêu tiêu cực”, đại biểu Lợi nhấn mạnh.

Ngày 22/5, Quốc hội dự kiến sẽ xem xét, thông qua nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh.

Minh Yến