Tiền xu và vàng "hâm nóng" phiên chất vấn của Quốc hội

(VTC News) - Sáng nay (17/11), Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Giàu đã mở đầu các phiên trả lời chất vấn của các thành viên Chính phủ trước Quốc hội.

Đại biểu Quốc hội Lê Thị Nga (Thái Nguyên) mở màn phiên chất vấn Thống đốc NHNN bằng câu hỏi: "Năm 2003 khi đề nghị Quốc hội cho phát hành tiền kim loại, Thống đốc NHNN lúc đó giải trình rất thuyết phục, hứa với Quốc hội cùng Chính phủ phát triển hệ thống máy bán hàng tự động.

Tuy nhiên, ĐB Nga nhận định: "Từ 17/12/2003 đến nay, hiệu quả của tiền xu thế nào chúng ta đều rõ. Tôi có mang theo một đồng tiền xu lưu hành bình thường nhưng đã xỉn màu. Xin hỏi, cá nhân Thống đốc mới được bầu khóa 12 này nhưng đồng chí đã làm gì để thực hiện lời hứa về phát huy hiệu quả của đồng tiền, đồng thời, có tham mưu gì tránh lãng phí của đồng tiền?".

Đại biểu Lê Thị Nga chất vấn Thống đốc NHNN sáng 17/11 (Ảnh: TTXVN)

Trả lời chất vấn này, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu thừa nhận, thời gian qua theo dõi đồng tiền Việt Nam có mất giá, "đánh giá này hoàn toàn chính xác". Ông Giàu nhận định, tiền kim loại, trước đây đã có phương án trình Chính phủ và Chính phủ quyết định, thực tế đến nay các nội dung cũng như đề án sản xuất tiền kim loại nói chung là không đạt hiệu quả.

"Tôi về làm Thống đốc có nghe các đồng chí báo lại nhiều ý kiến, chúng tôi cũng nghiêm túc xem xét và dừng không phát hành thêm tiền xu. Chúng tôi sẽ tiếp tục xử lý, việc đã làm với những đồng tiền không đảm bảo lưu hành chúng tôi đã thu về, còn tiền đảm bảo thì vẫn lưu hành" - ông Giàu nói.

Không thỏa mãn với câu trả lời, ĐB Nga tái chất vấn cho rằng Thống đốc trả lời còn đơn giản, ĐB Nga chia sẻ trong tình hình thế giới đầy biến động, nhưng khi ra mục tiêu ổn định đồng tiền Quốc hội không phải ra chung chung mà đề nghị Thống đốc phải có giải pháp vì đã có mục tiêu rồi, phải xem tổ chức thực hiện có đúng mục tiêu không, đề nghị Thống đốc có biện pháp kiểm điểm lại.

Theo ĐB Nga, tiền xu phát hành tại Việt Nam không hiệu quả mà trong khi thế giới hiệu quả, vậy trách nhiệm cụ thể của ai? ĐB Nga đồng ý giải pháp ngừng phát hành tiền xu, đồng xu nào không đảm bảo thì thu về "nhưng những đồng đảm bảo chất lượng sao người dân vẫn không dùng? Vậy giải pháp gì để người dân dùng tiền xu, nhất là tiền có giá trị cao như 2 nghìn, 5 nghìn? Hệ thống máy tự động có được tiếp tục không hay là vẫn để người dân không có điều kiện dùng tiền xu?"

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu khẳng định, về mục tiêu của giá trị đồng tiền, Quốc hội có ra Nghị quyết, các ban ngành Chính phủ cũng thực hiện. Về tiền xu, trong thực tiễn tiền xu đẹp và sạch vẫn lưu hành bình thường, tuy nhiên, tính phổ biến không nhiều, lưu hành vẫn có mức độ.

Trong một nội dung khác liên quan đến tiền mặt, ĐB Phạm Thị Loan (Hà Nội) chất vấn, hiện nền kinh tế nước ta nặng về giao dịch tiền mặt, tạo lỗ hổng cho tham nhũng và thất thu ngân sách, giảm sức mạnh tài chính, không tối ưu hóa... trong ngân hàng, trong khi đó dịch vụ ngân hàng với nông thôn còn xa xỉ và xa lạ. "Xin hỏi thống đốc NHNN có kế hoạch, chính sách nào để mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận với ngân hàng, đặc biệt là hạn chế tiêu dùng bằng tiền mặt, nâng cao sức mạnh tài chính tập trung?

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu cho biết, các nhiệm kỳ hệ trước đều muốn triển khai nhanh thanh toán không bằng tiền mặt, tuy nhiên, chúng ta cũng phải chuẩn bị các điều kiện thì mới có thể phát triển thanh toán không bằng tiền mặt. Tuy nhiên, theo ông Giàu, đến giờ phút này chúng ta có mạng lưới ngân hàng tương đối rộng khắp trên cả nước, ví dụ TP Hồ Chí Minh mạng lưới ngân hàng dày đặc, vùng nông thôn cũng có ngân hàng liên xã - đây là cơ sở đầu tiên; thứ 2 là công nghệ tin học ngân hàng cũng đang phát triển ; thứ 3 là hệ thống ATM, năm 2002 ta chỉ có 150 máy rút tiền tự động, đến nay ta có 9.000 máy ATM, có 19 triệu thẻ sử dụng.

Trách nhiệm quản lý giao dịch vàng chưa chặt chẽ thuộc về ai?

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu trả lời chất vấn của ĐBQH sáng 17/11 (Ảnh: TTXVN)

Hiện tượng giá vàng leo thang cũng là nội dung được nhiều ĐB Quốc hội chất vấn Thống đốc NHNN. ĐB Nguyễn Hồng Sơn (Hà Nội) cho rằng, giá vàng diễn biến bất thường, khi ngân hàng quyết định nhập khẩu vàng đã phần nào giúp thị trường vảng ổn định. ĐB Sơn đặt câu hỏi: "Phản ứng như vậy đã kịp thời chưa, nếu không kịp thời thì trách nhiệm của Thống đốc như thế nào?".

Trả lời câu hỏi này, Thống đốc Giàu nhìn nhận, lần đầu tiên không có mất cân đối cung cầu mà giá vàng lại tăng. Theo đó, sau khi tham vấn nhiều chuyên gia kinh tế và đã cân nhắc rất kỹ, NHNN đã công bố cho nhập vàng. "Đây là một kinh nghiệm trong quản lý thị trường, rất kịp thời chứ không muộn màng gì cả, nếu như mất cân đối thì chúng tôi sai" - ông Giàu nói.

ĐB Hoàng Thị Hảo (Hải Dương) tiếp tục chất vấn: "Thời gian qua vàng trong nước chấn động gây hoang mang trong dân, việc quyết định nhập khẩu vàng của Thống đốc là đúng đắn, tuy nhiên nhập khẩu lại cần lượng tiền khá lớn có thể mất cân bằng trong cán cân thanh toán. Nhập khẩu vàng cần một lượng ngoại tệ lớn, Thống đốc làm gì để hài hòa giá vàng trong nước và kiểm soat nhập siêu?".

Ông Giàu khẳng định, đường nhiên khi nhập vàng sẽ ảnh hưởng tới nhập siêu nhưng thực tế, sau khi Ngân hàng nhà nước công bố cho nhập khẩu thêm vàng thì lượng vàng được nhập về rất ít, vì không phải chúng ta thiếu vàng.

ĐB Hảo lại thắc mắc, hiện quản lý giao dịch vàng chưa chặt chẽ, tiềm ẩn nhiều rủi ro gay nguy cơ bất ổn trong thị trường tiền tệ, sàn giao dịch vàng nằm ngoài kiểm soát của Ngân hàng nhà nước, việc cấp phép thành lập sàn vàng gây hệ quả xấu trách nhiệm thuộc về ai? Chấn chỉnh thế nào thời gian tới về thị trường vàng và thị trường ngoại hối?

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu thẳng thắn: "Đây là kẽ hở của pháp luật, nhìn lại văn bản pháp luật thì không có cơ quan nào quản lý cả. Đây là một hoạt động trong lĩnh vực nhạy cảm, tuần này NHNN sẽ báo cáo Thủ tướng để Thủ tướng cho ý kiến".

Kiều Minh