8 năm, chưa "bao phủ" được 1/3 dự án 5 triệu ha rừng

“Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng sau 8 năm thực hiện mới đạt 28,5% là hệ quả của việc chuẩn bị dự án trình Quốc hội chưa thật đầy đủ, thiếu chặt chẽ, chưa tính hết các điều kiện bảo đảm thực hiện”. Báo cáo giám sát về dự án trồng mới 5 triệu ha rừng trình bày tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 25/9 nêu rõ.

Hàng năm khoán bảo vệ rừng chỉ có vỏn vẹn có 50.000 đồng/ha.

Đoàn giám sát của Ủy ban này cho biết, sau 8 năm thực hiện (dự án bắt đầu từ năm 1998), dự án trồng mới 5 triệu ha rừng mới trồng được 1.424.135 ha, chỉ đạt 28,5%. Tiến độ trồng rừng phòng hộ, rừng đặc dụng chỉ đạt 32,2%. Tiến độ trồng rừng nguyên liệu công nghiệp, cây công nghiệp lâu năm và cây lấy quả chỉ đạt 26%.

"Với tiến độ này, thì trong 5 năm còn lại dự án sẽ khó đạt được kế hoạch", Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Văn Tri khẳng định.

Không những tiến độ triển khai kế hoạch quá chậm chạp mà chất lượng của 28,5% diện tích rừng đã trồng cũng không đạt yêu cầu, khả năng cung cấp gỗ rất thấp. Theo thống kê, mỗi năm chúng ta chỉ khai thác được khoảng 2,5 triệu m3. Giá trị lâm nghiệp đóng góp cho sản xuất nông – lâm nghiệp chỉ đạt 4% và bằng gần 1% GDP của cả nước.

Một trong những trắc trở là do 8 năm qua, dự án chỉ huy động được 25% kế hoạch  vốn (khoảng hơn 7,9 nghìn tỷ đồng). Tỷ lệ vốn vay và vốn tự có hầu như không đáng kể, trong khi đó, vốn huy động từ các nguồn lực khác cũng không bảo đảm.

Với nguồn lực tài chính eo hẹp, cho nên suất đầu tư hàng năm cho khoán bảo vệ rừng chỉ có vỏn vẹn 50.000 đồng/ha. Trong khi đó suất đầu tư cho trồng rừng phòng hộ và rừng đặc dụng cũng chỉ mang tính hỗ trợ, chỉ đảm bảo được 50% nhu cầu.

Ngay cả suất đầu tư cho hạ tầng lâm nghiệp cũng chưa phù hợp với yêu cầu của các dự án. Với quy định hiện hành, suất đầu tư cho hạ tầng lâm nghiệp cũng chỉ có 5% trong tổng vốn đầu tư nên không có khả năng chi trả cho các nhu cầu thiết yếu của dự án vườn ươm, trạm bảo vệ hay công trình phòng chống cháy rừng. Vì vậy, hầu hết rừng trồng phòng hộ chỉ mang ý nghĩa phủ xanh, tạo độ che phủ mà chưa đảm bảo chất lượng cho rừng.

Nhiều đại biểu cũng cho rằng những bất cập trong khâu chuẩn bị dự án đã tác động đến khâu triển khai dự án. Hoạt động chỉ đạo, điều hành của các Ban chỉ đạo nhà nước, Ban điều hành Trung ương và Ban quản lý dự án 662 nặng về quản lý hành chính. Việc thực hiện trách nhiệm quản lý từ Trung ường đến chính quyền các cấp lỏng lẻo. Trong khi đó việc đổi mới quản lý các lâm trường quốc doanh hầu như dẫm chân tại chỗ.

Với hàng loạt những bất cập đeo đẳng như vậy, thì quãng thời gian 5 năm tới cho 70% kế hoạch trồng mới 5 triệu ha còn lại xem ra sẽ còn làm các nhà hoạch địch chính sách phải đau đầu.

Thu Hà