Thực hư chuyện nhật thực gây mù

(VTC News) - "Trong thời gian hiện tượng nhật thực diễn ra, ta có thể nhìn thẳng lên mặt trời trong thời gian dài mà không bị chói, nhưng tia cực tím tác động mạnh đến mắt, có thể dẫn tới mù loà vĩnh viễn."

> Chiêm ngưỡng tuyệt tác nhật thực sáng nay

> Hình ảnh nhật thực tại Trung Quốc

> Chùm ảnh: Nhật thực dài nhất thế kỷ ở châu Á

> Người dân châu Á háo hức xem nhật thực

> Vài điều thú vị về Nhật thực

> Ảnh đẹp huyền ảo về nhật thực

> Nhật thực toàn phần dài nhất thế kỷ

Đó là khẳng định của PGS. TS Nguyễn Đình Huân, Chủ tịch Hội Thiên Văn – Vũ trụ Việt Nam trước thắc mắc của VTC News về thực hư khả năng gây hỏng mắt khi quan sát nhật thực bằng mắt thường.

- Các nhà khoa học khuyến cáo rằng không nên quan sát nhật thực bằng mắt thường. Điều này có đúng không, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Đình Huân: "Nhìn thẳng vào mặt trời tại thời điểm có nhật thực trong thời gian tương đối dài, tia cực tím sẽ tác động xấu đến mắt, có thể gây mù loà." (Ảnh: Tiasang.com)

Bình thường, khi quan sát mặt trời, chúng ta bị chói nên chúng ta chỉ có thể nhìn qua, lướt nhanh mà không thể nhìn được lâu. Nhưng khi có hiện tượng nhật thực, mặt trời bị che khuất bởi mặt trăng, nên người quan sát có thể nhìn thẳng lên vị trí mặt trời mà không cảm thấy bị chói mắt và có thể quan sát mặt trời lâu hơn bình thường.

Tuy mặt trời bị che khuất nhưng nếu nhìn thẳng vào mặt trời thì thị giác sẽ bị tác động xấu. Bởi lúc này, ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào mắt. Năng lượng với bước sóng nhỏ hơn 300nm truyền tới sẽ làm ảnh hưởng tới tế bào vùng đáy mắt và gây ra giảm thị lực của mắt.

Khả năng tác động của tia cực tím từ mặt trời tại thời điểm nhật thực không thua kém thời điểm bình thường, cũng có thể gây bỏng niêm mạc mắt. Chính vì thế, quan sát nhật thực trong thời gian dài sẽ tác động vào tổn thương niêm mạc mắt, gây bỏng niêm mạc, nếu nhìn lâu thì có thể dẫn tới mù loà vĩnh viễn.

- Một số người còn khuyến cáo không được dùng máy ảnh để ghi lại hình ảnh nhật thực vì có thể làm hỏng máy. Thực hư điều này thế nào, thưa ông?

- Điều này đúng nhưng chỉ đúng với máy ảnh dùng film vì ánh sáng mặt trời có thể gây hỏng film, còn nếu dùng máy ảnh kỹ thuật số thì không sao. Nhưng điều quan trọng là, nếu người chụp ảnh nhìn lên nhật thực qua thị kính của máy ảnh thì vẫn bị tia cực tím tác động vào mắt như bình thường và gây các tổn thương cho mắt.

- Các loại kính râm loại có khả năng ngăn tia cực tím (tia UV )có thể bảo vệ mắt trong trường hợp này không, thưa ông?

Ngoài kính đó ra, để đảm bảo an toàn cho mắt, chúng ta còn có thể dùng kính (mặt nạ) của người thợ hàn hoặc mảnh film chụp ảnh, tấm film chụp X-Quang,… Tuy nhiên, không nên nhìn lâu.

Hình ảnh về nhật thực toàn phần được quan sát ở Trung Quốc sáng nay, 22/7.

- Trên thị trường những ngày gần đây có bán loại kính được quảng cáo là để quan sát nhật thực chuyên dụng. Giá loại kính lên tới 250.000 – 300.000 đồng/chiếc. Loại kính này có gì đặc biệt?

- Thực ra, kính chuyên dùng lắp trong kính thiên văn có thể nhìn thẳng vào mặt trời được. Đó là kính chuyên dùng, phản xạ lại được những bước sóng của tia cực tím nên các tia này không thể đi thẳng vào mắt mình được.

Còn những kính bán trên thị trường có đặc tính đó hay không thì không rõ nhưng có thể người ta lợi dụng để nâng giá.

- Nhân hiện tượng nhật thực, nhiều tin đồn thổi đã xuất hiện, cho rằng hiện tượng này sẽ có ảnh hưởng không tốt đến đời sống của con người, sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi, thậm chí có người cho rằng ngày tận thế đã đến. Là một nhà khoa học, ông có quan điểm như thế nào về lời "rỉ tai" này?

- Các tin đồn thổi đó không có cơ sở khoa học. Những người mê tín đã lợi dụng hiện tượng thiên nhiên kỳ thú này để hoạt động mê tín.

Ngay từ thời Trung cổ, người ta đã lợi dụng hiện tượng nhật thực, nguyệt thực để đuổi tà ma, làm lễ cầu được mùa,… Nhưng đó là do họ dựa vào hiện tượng thiên nhiên này để phục vụ hoạt động mê tín dị đoan, nhưng thực ra, về mặt khoa học thì không có ảnh hưởng gì cả.

Nhật thực hoàn toàn là hiện tượng thiên nhiên hết sức bình thường và hoàn toàn không có ảnh hưởng gì đến sự sống trên trái đất. Vì mỗi lần nhật thực diễn ra thì đều qua đi rất nhanh, chỉ trong vài phút nên không ảnh hưởng đến hoạt động của con người cũng như sự sinh trưởng, phát triển của cây trồng, vật nuôi.

- Xin cảm ơn ông!

Anh Lê (thực hiện)