Địa phương còn e ngại án tham nhũng?

Án thấp vì địa phương "né"?

- Thưa ông, vì sao tỷ lệ điều tra án tham nhũng ở cơ sở thấp?

- Tôi cho rằng đây là thực tế phải suy nghĩ, cần điều chỉnh lại tổ chức, bộ máy. Thực tế, ở cấp tỉnh, huyện không phải là không có tham nhũng xảy ra, tỷ lệ điều tra viên cũng chiếm khá lớn song hiệu quả đem lại không cao.

Thực tế, có sự e ngại trong đấu tranh chống tham nhũng, ngại bị cản trở, khó khăn, ngại va chạm, từ đó dẫn đến không dám đấu tranh.

Sai phạm trong vụ đất đai Đồ Sơn gây bức xúc dư luận có phần bao che của địa phương.

- Thực tế, một số vụ việc như đất đai Đồ Sơn đã thể hiện việc cấp cơ sở không dám làm, thưa ông?

- Đúng, đó rõ ràng là việc can thiệp, dùng quyền lãnh đạo để can thiệp, tạo sức ép, từ đó ảnh hưởng đến tỷ lệ điều tra khám phá án, nhất là án tham nhũng ở cơ sở.

- Vụ PMU18, kết quả điều tra đến thời điểm này ra sao, thưa ông?

- Xong rồi. Về mặt kinh tế đã kết luận các công trình đảm bảo, không có tham nhũng.

- Vậy hành vi sai phạm của các bị can Nguyễn Việt Tiến, Bùi Tiến Dũng được kết luận ra sao?

- Vụ án này, đến nay vừa là kết thúc, nhưng cũng đồng thời mở ra một hướng mới, đó là việc tham nhũng ở dự án cầu Bãi Cháy. Hiện cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam thêm một số đối tượng.

Hành vi cố ý làm trái và thiếu trách nhiệm đã được làm rõ. Còn hành vi tham nhũng phải xem xét cho kỹ. 

Cấp huyện không đủ năng lực điều tra án tham nhũng

- Theo ông, điều tra án tham nhũng tiến độ chậm, nguyên nhân do đâu?

- Chậm có nhiều nguyên nhân. Từ giai đoạn điều tra đến truy tố, xét xử là cả quá trình đòi hỏi có chỉ đạo mang tính tương đối độc lập. Nếu cơ quan này làm ráo riết, quyết liệt nhưng cơ quan khác gây khó dễ thì tự nhiên nó dừng lại.

Với án kinh tế, nhất là án xây dựng, án có yếu tố nước ngoài, quá trình điều tra còn khó khăn. Như thẩm định phải chờ cơ quan chức năng theo đúng chuyên ngành của họ, có khi chờ hàng năm, vì vậy kéo dài. Yêu cầu thẩm định đòi hỏi nhiều phương tiện kỹ thuật mà CQĐT không có.

Có những vụ mang yếu tố nước ngoài cũng phải tính toán thận trọng, đạt yêu cầu không chỉ về pháp luật, nghiệp vụ.

- Ông có nói đến nguyên nhân do địa phương, vậy nên điều chỉnh công tác điều tra ở địa phương thế nào cho phù hợp?

- Để thực hiện tốt luật Phòng chống tham nhũng, chúng ta phải coi đây là tâm điểm trong chỉ đạo. Làm một số vụ trên Trung ương nhưng dưới không làm là không được! Cơ sở dính đến tham nhũng đất đai, xây dựng, cụ thể ở xã, phường, các xí nghiệp mà không phát hiện đấu tranh được là không đạt!

Chúng ta phải điều chỉnh, bố trí lại, tăng cường tỷ lệ điều tra viên, giảm cấp huyện, thậm chí có nơi không cần cấp huyện, chỉ cần cấp Trung ương và tỉnh. Phải làm như thế mới dám làm, đủ thẩm quyền phát huy tốt hơn.

- Theo ông, việc lập BCĐ Phòng chống tham nhũng ở địa phương có thuận lợi gì cho điều tra loại án này?

- Cái đó cần theo dõi nhưng nếu những đồng chí lãnh đạo có tâm huyết, thực sự quyết tâm chống tham nhũng thì tình hình sẽ chuyển biến tốt hơn. Còn nói mà không làm, ngại va chạm thì không đem lại kết quả. Điều đó còn ở phía trước, phải chờ đợi.

* Cục Cảnh sát Môi trường (C36 - Bộ Công an) vừa được thành lập, vậy cơ quan này có được coi là có vào đầu mối của CQĐT không, thưa ông?

- Vấn đề đó cũng có ý kiến khác nhau. Nhưng khả năng Cảnh sát môi trường không đưa vào đầu mối trong CQĐT.

Cảnh sát môi trường được giao một số công đoạn điều tra ban đầu. Hiện tội phạm môi trường đang giao cho lực lượng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý Kinh tế và Chức vụ xử lý. 

Cảnh sát môi trường có nhiệm vụ phát hiện những hành vi vi phạm ban đầu rồi chuyển cho C15 điều tra, làm rõ chứ không nhất thiết giao chức năng điều tra hình sự. Tội phạm môi trường theo luật định phải gây hậu quả nghiêm trọng nhưng hậu quả tìm ra cũng không đơn giản. Chẳng hạn, hậu quả xảy ra là chết người, nhưng nếu chỉ nhận định trong tương lai sẽ ung thư mà chưa biết nó thế nào thì không thể khởi tố.

Lạc Trung (thực hiện)