Với nội dung “Sứ mạng và những bài toán của giáo dục Đại học Việt Nam” bằng chính bản viết tay của mình, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã có buổi lên lớp hơn một tiếng rưỡi tại lớp học hiệu trưởng vào tối hôm qua, 28/8.

Giảng viên Việt Nam quá "an toàn"

Trong bản giáo trình với năm trang giấy viết tay, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các trường đào tạo sau phổ thông phải gánh vác những sứ mệnh to lớn là tạo ra con người làm được việc, mang lại hiệu quả công việc cho bản thân và xã hội và góp phần sáng tạo nền tri thức mới.  

Buổi dạy của Phó Thủ tướng không giải lao.

Phó Thủ tướng cũng đưa số liệu thống kê về chất lượng đáng báo động của đội ngũ giảng viên ĐH Việt Nam: tỷ lệ giáo sư trung bình ở trường ĐH chỉ chiếm 3,4%. Thậm chí trong 139 trường thống kê thì có đến 60 trường không có vị giáo sư nào.

Đầu tư cho giáo dục ở nước ta chỉ chiếm 0,8% theo GDP, trong khi con số này ở Mỹ là 2,8%. Mức học phí còn quá thấp của ĐH cũng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Phó Thủ tướng cho rằng, để đào tạo ra một cử nhân, kỹ sư hiện nay chỉ có chi phí quá ít ỏi là khoảng 2.000 USD.

“Khi khả năng đầu tư thấp thì có thể phát triển nhanh ở bậc ĐH về cả chất lượng và số lượng được không?”, ông đặt câu hỏi.

Phó Thủ tướng gợi ý một hướng giải quyết: để học sinh trả học phí cao hơn, trường nâng cao chất lượng thì nên có một “quỹ vay” cho những sinh viên gia đình không đủ chu cấp và sau này lấy thu nhập trong tương lai để trả cho trường.

Các thầy hiệu trưởng chăm chú nghe giảng và chép bài.

Phó Thủ tướng cũng chia sẻ suy nghĩ của mình về thi cử ở bậc ĐH khi đặt câu hỏi: “Anh kỹ sư được phép giở sách khi chế tạo máy, tại sao sinh viên khi thi lại bị cấm giở sách?”. Câu hỏi này làm các học viên ngỡ ngàng, rồi cả lớp tâm đắc khi thầy giải thích đó là nhiệm vụ của các thầy khi ra đề thi.

Vấn đề nghiên cứu khoa học của giảng viên cũng được thầy nhắc đến các trường phải có tiêu chí về nghiên cứu khoa học. Thầy Nguyễn Thiện Nhân đưa ra ví dụ ở một số trường ĐH ở Mỹ và Singgapo: Giáo sư trong một hai năm nếu có đề tài, có công trình thì có tiền thưởng, còn nếu không thì ra khỏi trường. Áp lực của giảng viên rất lớn trong khi giảng viên Việt Nam còn quá “an toàn”.

Bốn bài toán cho giáo dục ĐH Việt Nam

Phó Thủ tướng cũng đưa ra bốn bài toán của giáo dục ĐH Việt Nam là: Tại sao Việt Nam nghèo mà vẫn đánh thắng hai nước Pháp và Mỹ rất giàu, vấn đề tạo động lực cho hệ thống giáo dục phát triển, vấn đề sử dụng nguồn lực sao cho hiệu quả và cuối cùng là vấn đề tăng cường nguồn lực cho giáo dục.

Các bài toán nói về vấn đề cũ nhưng lại được đặt vấn đề theo góc nhìn mới mẻ để nhấn mạnh vai trò của con người trong sự phát triển của xã hội. Phó Thủ tướng cũng giao bài tập cho học viên là trả lời các bài toán trên sau khi kết thúc khóa học và phải nộp theo yêu cầu.

Một vấn đề được Phó Thủ tướng đặt ra là giảm áp lực vào ĐH của mọi người. Làm sao để xã hội, mọi người dân coi việc không có bằng ĐH nhưng có một cái bằng Trung cấp, học nghề nhưng ra làm được việc là đáng tự hào. Học ĐH ra mà không có việc làm thì lãng phí, thà học trung cấp mà đáp ứng được nhu cầu của xã hội.

“Một nước phát triển như Singgapo mà cũng chỉ khoảng 35% học sinh tốt nghiệp phổ thông vào ĐH thì với một nước đang phát triển như mình thì đa số học sinh phổ thông phải không vào ĐH thì mới là bình thường”, Phó Thủ tưởng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng trong vai trò người thầy đã đứng giảng say sưa liền một tiếng rưỡi mà không giải lao. Sau buổi nghe báo cáo chuyên đề này, 35 hiệu trưởng các trường ĐH sẽ có 3 ngày học với chuyên gia Nhật Bản trước khi Nhật theo khoá đào tạo 2 tuần.

Bài và ảnh: Hoài Nam