Luật quản lý thuế được Quốc hội thông qua sáng 22/11 (83,13% đại biểu tán thành) đã bỏ quy định về "Điều tra trốn thuế, gian lận thuế". Thay vào đó là "Biện pháp áp dụng trong thanh tra thuế đối với trường hợp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế".

Xét xử vụ án trốn thuế ở Công ty Đông Nam.

Giải trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật này trước khi thông qua, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội nhận xét: Tình trạng trốn thuế, gian lận thuế diễn biến rất phức tạp, phạm vi ngày càng rộng, quy mô ngày càng lớn, thủ đoạn rất tinh vi...

Do vậy, để ngăn chặn và xử lý đạt kết quả, cần phải tăng quyền hạn đi đôi với đề cao trách nhiệm của cơ quan trực tiếp quản lý thuế trong lĩnh vực thuế.

Trong khi đó, nhóm các biện pháp điều tra thuế nêu trong dự thảo Luật trình Quốc hội tại phiên họp trước chưa đủ mạnh, thậm chí còn nhẹ hơn các biện pháp quy định cho Thanh tra chuyên ngành trong pháp luật thanh tra và các biện pháp quy định trong Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính.

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội dẫn kinh nghiệm quốc tế, qua việc nhiều nước giao chức năng điều tra thuế cho cơ quan quản lý thuế.

Loại thứ nhất, giao cho cơ quan quản lý thuế điều tra trốn thuế, gian lận thuế như điều tra tố tụng hình sự.

Loại thứ hai là điều tra hành chính. Khi có dấu hiệu tội phạm đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan quản lý thuế căn cứ vào kết quả điều tra để áp dụng các biện pháp truy thu tối đa số thuế đã trốn, đã gian lận, đồng thời chuyển hồ sơ cho cơ quan chức năng để điều tra theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Tuy nhiên ở nước ta hiện nay, điều tra hành chính còn là vấn đề mới, chưa được nghiên cứu kỹ, còn ý kiến khác nhau về nội dung, phạm vi, mối quan hệ với điều tra hình sự...

Cơ quan thường trực của Quốc hội đề nghị, trong thời gian tới, tiếp tục nghiên cứu vấn đề điều tra hành chính; đồng thời khi nghiên cứu để hoàn thiện pháp luật về tố tụng hình sự thì cần quy định giao chức năng điều tra hình sự trong một số trường hợp, một số khâu cụ thể cho cơ quan quản lý thuế.

Với nguyên nhân trên nên trước mắt, Luật quản lý thuế cho phép cơ quan quản lý thuế được áp dụng các biện pháp quy định cho Thanh tra chuyên ngành và trong Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính. 

Những trường hợp sẽ bị áp dụng hình thức xử lý này là khi người nộp thuế có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế liên quan đến tổ chức, cá nhân khác; khi dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế có tính chất phức tạp.

Luật quản lý thuế gồm 14 chương, 120 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2007.

Bình Minh